www.lasowice.eu



Ewangelicy w Zawadzkiem
Powstania polskie i podział Górnego Śląska

W latach po zakończeniu I wojny światowej również Zawadzkie ucierpiały z powodu powszechnego niedostatku. Brak miejsc pracy i spadek wartości pieniądza spowodował poczucie niepewności i większe zainteresowanie nowymi hasłami. Dodatkowe trudności sprawiało teraz niekorzystne położenie geograficzne Zawadzkich. Zalety, jakich dostarczało początkowo drewno opałowe i energia wodna, straciły swą wartość, ponieważ teraz potrzebny był węgiel kamienny i elektryczność. Niezbędne do produkcji żelazo musiało być dostarczane przy użyciu drogich środków transportu. Powstała fatalna sytuacja pozostawania na peryferiach. Jeżeli zakład miał istnieć i przynosić dochody, to tylko poprzez niezmiernie niskie płace. Większość pracowników żyła wyjątkowo skromnie, nie doszło więc do znaczących protestów z ich strony. Jednak problemy społeczne nabrały o wiele większego znaczenia niż kiedyś, także w obrębie parafii ewangelickiej.

W sierpniu 1919 wybuchło pierwsze powstanie polskie (Polenaufstand). W Zawadzkiem nie doszło do rozlewu krwi. Jednak powstanie było niczym sygnał do samowolnych aktów przemocy. W następnych latach przybrało na sile kłusownictwo. Powtarzały się zabójstwa. Na publicznych leśnych drogach dochodziło do napadów i ograbiania pojedynczych osób. Na drodze z Zawadzkich do Kolonowskich doszło do zastrzelenia robotnika. Sprawców nigdy nie wykryto.

Należałoby tu zanotować ważne zmiany, jakie zaszły na stanowisku proboszcza w Zawadzkiem. Niedługo po zakończeniu wojny pasotr Kob poczuł się zmuszony do złożenia wniosku o przejście na emeryturę. Przeszedł w stan spoczynku 1 października 1919 r. Do pomocy przydzielono mu wikariusza - pastora Peschke. Od 1 października 1919 r. parafią w Zawadzkiem administrował wikariusz - pastor Heidenreich. 1 grudnia 1919 r. jego miejsce zajął wikariusz - pastor Gottfried Schepky, syn pierwszego proboszcza w Zawadzkiem. Jego kandydaturę na to wolne stanowisko zaproponował Konsystorz z Wrocławia. Nie pojawił się żaden sprzeciw, wobec tego 25 stycznia 1920 r. nastąpiło uroczyste wprowadzenie w urząd proboszcza, którego dokonał kaznodzieja dworski superintendent Suchner z Pokoju.

25 marca 1920 r. po raz pierwszy w parafii w Zawadzkiem odbyło się wieczorne spotkanie rodzin, które połączyło wszystkie części parafii. Wielu uświadomiło sobie wówczas, ilu członków liczy sobie parafia, a dla wielu mieszkających na odludziu to spotkanie było prawdziwą otuchą.

Na niedzielę 20 marca 1921 r. przewidziano plebiscyt, który miał rozstrzygnąć, czy Górny Śląsk jako całość odtąd należeć będzie do Niemiec, czy do Polski. Niczym alarm próbny było drugie powstanie polskie, które wybuchło 25 sierpnia 1920 r. Nad terenem parafii Zawadzkie przeszło ono tylko jak ciemna chmura, nie odznaczając się jednak żadnymi szczególnymi wydarzeniami. Niemcy nie mieli wątpliwości, iż tym powstaniem Polacy zyskali sobie przychylność francuskich okupantów.

Chociaż Niemcy czuli się tutaj coraz bardziej opuszczeni i zdani wyłącznie na siebie, to okres plebiscytu przyniósł im radosne dni i dodał otuchy. Ponieważ wszyscy urodzeni na Górnym Śląsku mieli prawo do głosowania, specjalnymi pociągami przybywali oni z terenu całych Niemiec na Śląsk. Przygotowano im serdeczne powitanie. Iluż krewnych i przyjaciół spotkało się wówczas po wieloletniej rozłące! Osamotnionym Górnoślązakom dodało to wiele otuchy. Wielu z przybywających, pochodzących z rodzin urzędniczych bądź inżynierskich, od czasu wczesnej młodości nie widziało Górnego Śląska. Przeżywali oni teraz historyczną chwilę.

Parafia ewangelicka w Zawadzkiem przeżywała napływ siły i uszczęśliwienia. W dniu Plebiscytu 1921 r. odbyło się w Zawadzkiem uroczyste nabożeństwo. Kazanie wygłoszono na podstawie tekstu z księgi Jeremiasza 32, 38-41: I będą moim ludem, a Ja będę ich Bogiem. Nabożeństwo konfirmacyjne, które zazwyczaj odbywało się w tę niedzielę, odbyło się wcześniej.

Wyniki plebiscytu w obrębie gminy Zawadzkie uwidoczniły niekorzystną sytuację, w jakiej znajdowała się tu ewangelicka mniejszość. O ile w centrum przemysłowym Górnego Śląska, a zwłaszcza w miastach, trzy czwarte głosów oddano na Niemcy, to w obrębie Zawadzkich Polska otrzymała 1150 głosów, a Niemcy jedynie 778. Polacy nocą głośnym krzykiem powitali wyniki plebiscytu. Końcowe wyniki głosowania wyglądały inaczej. 3/5 wszystkich głosów oddano na Niemcy, 2/5 na Polskę. Tym samym jednoznacznie zdecydowano o pozostaniu w obrębie Niemiec.

Historyczny przełom rozpoczął się 3 maja 1921 r., wraz z wybuchem trzeciego powstania polskiego, które zupełnie zaskoczyło Niemców. Mosty kolejowe na Odrze pod Opolem i Krapkowicami były strzeżone przez wojska francuskie. Pomimo to Polakom udało się obydwa mosty wysadzić w powietrze. W Zawadzkiem miejscowi powstańcy także dopuścili się aktów przemocy. Kila osób, które znane były jako działacze niemieccy, było maltretowanych i deportowanych. Kilku niemieckich mężczyzn w ostatniej chwili opuściło teren objęty powstaniem. Zakłady w Zawadzkiem produkowały w tym czasie czołgi dla powstańców.

Pastor Gottfried Schepky znajdował się wówczas poza parafią, udał się wcześniej w prywatną podróż. Stąd też w czasie powstania nie odbywały się nabożeństwa. Z wdzięcznością przyjęto więc zwiastowanie ewangelii w dzień apostoła Piotra i Pawła, kiedy to rozeszła się wieść o zakończeniu powstania i wszystko mogło powrócić do normy.

Jeszcze jeden raz ewangelicka parafia w Zawadzkiem znalazła się w niebezpieczeństwie. W przeciwieństwie do wyników Plebiscytu 1921 r. władze okupacyjne zdecydowały, że najbardziej wartościowa pod względem gospodarczym część Górnego Śląska ma być przyłączona do terytorium Polski. Pierwszy projekt tego podziału przewidywał taki przebieg granicy, że Zawadzkie z Kielczą i Krupskim Młynem miały się znaleźć po stronie polskiej, zaś Kolonowskie i należące do nich wioski - po stronie niemieckiej. Łasce Bożej możemy zawdzięczać fakt, iż po negocjacjach prowadzonych przez zupełnie inne grupy zainteresowanych, ostatecznie granica przebiegała tak, że parafia pozostała niepodzielona. Przybyło jej nawet parafian, który wcześniej uczęszczali na nabożeństwa do odtąd już polskiego Lublińca.

Po ostatecznych ustaleniach podział Górnego Śląska dla części pozostającej po stronie niemieckiej wszedł w życie 8 lipca 1922 r., poprzez przekazanie władzy w ręce niemieckie. Gdy po krótkiej uroczystości, jaka miała miejsce tego dnia, na budynek Urzędu Gminy wciągnięto niemiecką flagę, rozbrzmiały dzwony obydwu kościołów w Zawadzkiem, a towarzyszył im dźwięk hutniczej syreny. Z troską myślano o braciach pozostających na wschodzie Górnego Śląska. W następnych dniach małe oddziały Reichswehry odwiedzały większe miejscowości Górnego Śląska. W Zawadzkiem miało to miejsce 13 lipca 1922 r. Z tej okazji w obydwu kościołach odbyły się uroczyste nabożeństwa. Tak więc po niemieckiej stronie Górnego Śląska przeminął okres polskich prześladowań.

Dla ewangelickich mieszkańców jeszcze raz nadeszły burzliwe tygodnie, gdy padło hasło: "Śląsk dla Ślązaków!" Pochodziło ono ze zdecydowanie katolickich kręgów. Jego urzeczywistnienie oderwałoby niemiecki Górny Śląsk od Niemiec. Znalazłby się on wówczas w izolacji i prawdopodobnie zdany byłby nie tylko na katolicką, ale i polską żądzę władzy. Gdy jednak 3 września taką możliwość poddano pod głosowanie w referendum, spotkała się ona ze zdecydowanym sprzeciwem.

 6462 Czytań - Drukuj
Strona 5 z 8 << < 2 3 4 5 6 7 8 >
TVP3 Katowice
Chrześcijańska Telewizja Internetowa

Przedostatnia środa miesiąca godz. 17.35 | „Sola Scriptura…” - cykl programów pokazujący społeczność polskich ewangelików. Audycje poświęcone są istotnym wydarzeniom z życia Kościoła Ewangelicko–Augsburskiego. W kolejnych odcinkach cyklu przedstawione są działania kościoła oraz wyjątkowe historie ewangelików.

Kontakt
Parafia Ewangelicko-Augsburska Lasowice Wielkie
Proboszcz: Ryszard Pieron
ul. Odrodzenia 23,
46-280 Lasowice Wielkie
tel. 77 414 82 14
lasowice@luteranie.pl
pieron@escobb.com.pl
Plan Nabożeństw
SWIFT/BIC: BPKO PL PW
IBAN: PL 41 1020 3668 0000 5302 0116 9390
Zapowiedzi

Zapowiedzi


  • Konkurs filmowy – Dziedzictwo Reformacji – 500 lat Reformacji
    Konkurs fotograficzny 500 LAT REFORMACJI 2017

    Wczasy na ewangelickiej Ziemi w Jubileusz 500 Lat Reformacji

    Strony Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
    Luteranie Diakonia CME Duszpasterze Dekada Lutra Marcin Luter Chrześcijańska Telewizja Internetowa Zwiastun WARTO
  • Diecezja katowicka
  • Blog Biskupa
  • Bratnia Pomoc im. Gustawa Adolfa
  • OrdynacjaKobiet.pl

  • Nasza strona na facebooku Kościół Ewangelicko - Augsburski Parafia Lasowice Wielkie
    Biblia w internecie
  • biblia-online.pl
  • biblia-internetowa.pl
  • biblia.info.pl

  • 2010-2017 ©

    Powered by v6.01.14 | Darthanian by | Site and contents copyright by